پايگاه خبري لرنا

عباس دارايي: با ازهم گسيختگي كالبدشهري درابعادمختلف ازجمله زيست محيطي ،انساني واجتماعي ،فرهنگي ،اقتصادي وسياسي است كه زمينه ساز ظهورناهنجاريها وآسيبهاي اجتماعي فراوان درقالب وشيوه هاي گوناگون است.جامعه لرستان ازاين آسيبها ومسائل اجتماعي مصون نبوده ودر آينده نيز مصون نخواهدبود.تراكم جمعيت درشهرهاي لرستان (جمعيت مهاجرروستايي)تبديل به مساله ايي بغرنج ومزاحم گرديده است. اين مساله بحران زادرچندسال اخير تشديدشده به طوريكه بخشي ازاين تراكم ناشي ازرشد بالاي جمعيت وبخشي ديگر درشهرهايي چون پلدختر وكوهدشت براثرمهاجرت بي رويه روستاييان به شهرشكل گرفته است.اين پديده پيامدهاي ناگواربسياري ازقبيل فشاربرمنابع اقتصادي ،غذايي ،زيست محيطي درشهرها ،نابساماني خانوارمهاجر ،خالي شدن روستاها ازسكنه وافزايش ناهنجاريهاي اجتماعي درشهرها رادرپي داشته است

مهاجرت بي رويه روستاييان لرستان به شهرها علاوه برآثارمذكورفشارهاي رواني بسياري نيزبرروي افرادگذاشته است افرادي كه ازسرزمين مادري خود دراستان لرستان كنده وبه شهرهاسرازير ميشوند و مواجه بانوعي بيگانگي وانزوادرمحيطي جديدميشوند.درراستاي اين تغييرات زمينه براي انحرافات وآسيب هاي اجتماعي فراهم ميگردد.مهري پورازاساتيدحوزه اجتماعي ميگويد:"واقعيت اين است كه درروستاها به دليل استحكام هنجارهاي اجتماعي رفتارها مورد نظارت قرارميگيرد وامكان پيدايش انحرافات وبزهكاري بسياركم است درمقابل درشهرها نه تنها اين نوع نظارتها كاهش يافته وكم مايه ميشود بلكه بخاطر عدم وابستگي به ارزشهاوهنجارهاي رايج آمادگي براي گرايش به انحرافات اجتماعي درافراد زمينه مساعدي پيداميكند".

در شهرپلدختر كه ازشهرهاي جنوبي استان لرستان است اين گروه از مهاجران روستايي اغلب در حاشيه شهرتجمع كرده اند وبه كارهاي كاذب ازقبيل يخ فروشي ،دستفروشي روي آورده اندموضوعي كه حتي درشهرهاي كلان لرستان همچون خرم آبادنيزبه چشم مي خورد. به اين ترتيب اين قشرنه تنها كمكي به اقتصادلرستان نمي كنندبلكه با زندگي اسف بارخود چهره زشتي به مهندسي شهري داده اند ، اگرچه مهاجرت در طول تاريخ به علل مختلفي انجام گرفته ازقبيل تغييرات آب وهوايي ،اختلافات قومي وجستجوي معيشت و..اما اين دست ازمهاجرتها گاهي پيامدهاي ناگوار و زماني تلاقي واشاعه فرهنگهاودرهم گسيختگي گروههاي قومي را سبب شده است.  مهري دارايي دكتراي برنامه ريزي آموزشي معتقداست:"  درگذشته مهاجرتها علل وپيامدهاي مشخص داشته واغلب رخدادهاي اتفاقي ،لحظه ايي وغيرمترقبه تلقي شده است ، ولي مهاجرتهاي چندسال اخير استان لرستان علل وعوامل وپيامدهاي نامطلوب انساني،اقتصادي،اجتماعي وفرهنگي درپي داشته است."

شتاب وپيشرفت روزافزون ارتباطات اجتماعي وجهاني وشناخت علل وعوامل آن ، زمينه ديگري است كه انسانها رامتوجه اين پديده اجتماعي درچندسال اخيرنموده است. ازبارزترين وچشمگيرترين اين نوع مهاجرتها كه ازيك سوكالبدفضايي وفيزيكي وانساني شهرها رابه كلي دگرگون ساخته وزندگي رابرساكنان شهري استان لرستان تلخ وناگوارگردانيده است وازسوي ديگراجتماعات روستايي راخالي ازسكنه كرده است. رشدغيراستانداردجمعيت ،ترافيك ،افزايش بيماريها،هجوم افراد به بازاروخيابانها ونمايش راهپيمايي گونه خيابانهاي استان لرستان خصوصا مركزاستان شهر خرم آباد ،بيكاري وعدم ورود گروه كثيري از كارگزاران استاني به شغلهاي مولد ودر نهايت مصرف گرايي، همه از عوامل اين پديده آفت گونه جامعه لرستان است.  رضاجودكي نژاد پژوهشگرمسائل لرستان مي گويد:"به نظر من اصلي ترين بحران كنوني جامعه لرستان مهاجرتهاي بي رويه روستاييان به شهرهاست كه زيربناي بسياري ازناهنجاريهاي استان است". وي افزود:"شهرهايي كه تاديروز خود روستاهاي بزرگي بيش نبوده انددربدترين وضعيت ، پذيراي خيل عظيم جمعيت مهاجرند وروستايياني است كه باهويت ،فرهنگ ،زبان ،هنر وزيست بوم بكرخود زيربناي توليدجامعه لرستان بوده اندبه بدترين شكل تحقيرشده وبا بيگانگي فرهنگي ايجادشده ، گرفتاربسياري ازناهنجاريهاي اجتماعي شهرها شده اند."

اين پژوهشگر مسائل لرستان بااعتقادبه اينكه عدم درك ريشه هاي روستايي توسط جامعه باعث ازبين رفتن هويتهاشده ،ميگويد:"من يك جاكندگي جامعه روستايي لرستان را در زمينه هويتي حس ميكنم ، يك جاكندگي هويتي است كه ازيك وضعيت اقتصادخودكفاي سنتي به قلمرو يك برزخ دردناك باعنوان تقابل سنت ومدرنيته كشانيده شده است".

.دربعضي از شهرهاي استان لرستان به عينه مي بينيم كه بازاروخيابانهاي آكنده ازفروشندگان دوره گرد ،دست فروشان خياباني ،كوپن فروشان ،كندوكاوكنندگان زباله هاي خانگي وشويندگان وپايندگان خودروهاي خياباني وتاسف بارتر افزايش شب خوابي درساختمانهاي نيمه تمام وپاركهاست.درچنين شرايطي بايد درمركزاستان ترافيك ودست فروشي وكارتن خوابي يك معضل باشد،دركوهدشت رشدناموزون جمعيت بيداد ميكندو يا درشهرجنوبي استان ،پلدختر ساخت وسازهاي غيرقانوني درحاشيه شهر وتبديل اراضي كشاورزي به منزل مسكوني به يك اپيدمي مبدل شود وجاده بين المللي كه ازاين شهرعبورميكند مامن مناسبي براي سه چرخهاي باري وپرتقال فروشان است والشترونورآباد هم اهالي اش به اشتغال ناقص وبهره وري نازل جمعيت وتنزل سطح زندگي خانوارها گرفتارآيند.بطوركلي شايدبتوان گفت كه ازجمله عوامل تاثيرگزاري كه باعث مهاجرت روستاييان به شهرها آنهم بصورت گسترده درلرستان شده است يكسري عوامل دفع كننده ازقبيل بيكاري پنهان ،محدوديت زمين ،عدم دسترسي به مشاغل معتبر،پايين بودن كيفيت زندگي روستانشينان و..بوده ، چنين روندي است كه باعث هجوم آنها به شهرهاي استان لرستان شده ودر چنين شرايطي است كه بيكاري دراين استان بيدادميكند. آيا نبايد انتظار داشت كه هنجارشكني ،قانون ستيزي ،اعتياد ،بزهكاري وخودكشي درجامعه به سرعت رواج پيداكند واصول ،ايده الها ،ارزشها وآرمانهاي آنها رابه بازي بگيرد؟چنين فرآيندي ويژگيهاي خاصي را درخصوص  مهاجرت روستاييان به شهرها دراستان لرستان نشان مي دهد كه تفاوتهايي بنيادين بامهاجرتهاي سالهاي دوردارد ، بنابراين بررسي وبرنامه ريزي براي پيشگيري ازتعميق پيامدهاي ناگوارچنين مهاجرتهايي ازوظايف ومسئوليتهاي جدي محققان ومديران جامعه لرستان است زيرا فقط باشناخت واقعي معضل مي توان به اقدام كارشناسانه ،راهبردي وعملي درجهت افزايش آن دست زد باتوجه به اينكه مهاجرت به اشكال وانواع گوناگون درجوامع انساني رخ مي دهد مهاجرت روستاييان به شهر ها آنهم به صورت گسترده تاثير قابل توجهي برروي بافت جمعيت استان لرستان گذاشته وشايسته است مطالعات دامنه داري درزمينه هاي مذكور صورت گرفته تابرنامه ريزي توسعه شهري ،روستايي وآمايش سرزمين درجامعه لرستان مبتني بر واقعيتهاي اجتماعي ،اقتصادي وفرهنگي جامعه و برپايه نيازهاي جمعيتهاي روستايي وشهري وعشايري صورت گيرد تا به اين ترتيب مسائل موجوددر جامعه درگذر زمان حل وفصل گردد.